Cúm gia cầm: dịch lan rộng v́ sao?

2009-02-28

Trong ṿng 2 tháng cúm gia cầm xuất hiện ở 11 tỉnh thành, hàng chục ngàn gà vịt chết hoặc phải tiêu hủy. Và điều quan trọng hơn cả là có 3 bệnh nhân bị lây nhiễm vi rút H5N1 trong đó 2 người đă tử vong.

AFP PHOTO/Hoang Dinh Nam

Một phụ nữ bày bán thịt vịt trên đường phố Hà Nội hôm 27-2-2009. Theo các giới chức y tế, do chủ quan trong công tác pḥng chống đă khiến dịch cúm gia cầm tái bùng phát tại Việt Nam.

 

Hai ngày sau cảnh báo của hai cơ quan LHQ tại VN, là văn pḥng Y Tế Thế Giới và Lương Nông Quốc Tế, ngày 26/2/2009 Phó Thủ Tướng Nguyễn Sinh Hùng và Bộ Trưởng Cao Đức Phát đă từ trụ sở Bộ Nông nghiệp Phát triển Nông thôn ở Hà Nội họp giao ban trực tuyến với 15 tỉnh thành để triển khai các biện pháp cấp bách pḥng chống dịch bệnh và nhận thức về những yếu kém trong công tác chống dịch trên toàn quốc.

Lơ là, Chủ quan
 

Theo trang mạng Agroviet, báo cáo của Cục Thú Y nêu rơ rằng nhiều địa phương c̣n lơ là chưa thực sự quan tâm tới công tác pḥng chống dịch bệnh.
 

Tổn thất kinh tế chăn nuôi được nhấn mạnh, nếu cả năm 2008 chỉ có trên 100 ngàn gia cầm buộc phải tiêu hủy, th́ chỉ riêng hai tháng đầu năm 2009, số gia cầm bị tiêu hủy đă tăng vọt.
 

Báo cáo cũng lưu ư về việc có tới ba trường hợp bệnh nhân lây nhiễm cúm H5N1, trong đó hai người đă tử vong gồm một nữ bệnh nhân 23 tuổi cư trú ở Quảng Ninh và nam bệnh nhân 32 tuổi cư trú ở Ninh B́nh.

 

Họ có tư tưởng chủ quan đă lâu, và tư tưởng chủ quan này không những ở người dân mà ở cả lănh đạo một số cấp chính quyền cũng có. Chính v́ vậy mà c̣n những lỗ hổng, các biện pháp chưa được thực hiện dẫn tới việc dịch đă xảy ra.

TS Hoàng Văn Năm

Chúng tôi xin trích nhận định của TS Hoàng Văn Năm Cục Phó Cục Thú Y trong dịp trả lời đài ACTD:

Nhiều địa phương làm chưa tốt về áp dụng an toàn sinh học, nuôi gia cầm nhốt, tiêm pḥng vắc xin v…v. Tóm lại tổ chức thực hiện của các biện pháp này ở một số địa phương chưa làm tốt.
 

Bên cạnh đó khâu nhận thức của người dân, người chăn nuôi, người tiêu thụ, người buôn bán giết mổ, việc chấp hành của họ cũng chưa tốt.
 

Họ có tư tưởng chủ quan đă lâu, dịch chưa xảy ra, hay xảy ra ít, và tư tưởng chủ quan này không những ở người dân mà ở cả lănh đạo một số cấp chính quyền cũng có. Từ đó chỉ đạo công tác thực hiện không được liên tục thường xuyên. Chính v́ vậy mà c̣n những lỗ hổng, các biện pháp chưa được thực hiện dẫn tới việc dịch đă xảy ra.”

Công tác tiêm pḥng?

Việt Nam từng thành công trong việc kiểm soát cúm gia cầm vào năm 2006 nhưng những năm tiếp theo th́ dịch bệnh vẫn tái phát một cách nguy hiểm. Các biện pháp pḥng chống được chú trọng nhất là việc tiêm pḥng bắt buộc cho gia cầm, thủy cầm.

Báo cáo hàng năm cho thấy tỷ lệ tiêm pḥng được thực hiện rất cao từ 80 tới 90%. Tuy nhiên có những thông tin cho rằng nhiều địa phương đă báo cáo không trung thực.

Ngày 26/2 Thời Báo Kinh Tế Saigon đưa lên mạng bản tin nói rằng, ở Cần Thơ một trong các trọng điểm dịch cúm H5N1, đă chỉ có khoảng 38% gia cầm đă tiêm vắc xin. Tờ báo trích lời ông Phạm Văn Quỳnh, Giám đốc Sở NN&PTNT địa phương, tuyên bố trong cuộc họp báo về công tác pḥng chống dịch cúm H5N1ở người, tổ chức ngày 26/2 tại thành phố Cần Thơ.

Theo lời ông Quỳnh, Cần Thơ có tổng đàn gia cầm gần 1.900.000 con, nhưng số gà vịt được tiêm pḥng chỉ đạt 716.000 con. Giới chức này giải thích rằng tỷ lệ tiêm pḥng thấp, v́ trên địa bàn thành phố Cần Thơ có nhiều hộ nuôi gia cầm nhỏ lẻ rất khó thực hiện công tác tiêm pḥng.

Thật hiếm khi thấy, một giới chức có trách nhiệm ở cấp tỉnh thành phố, nói thật về tỷ lệ tiêm pḥng trên đàn gia cầm ở địa phương ḿnh.

Ở Sóc Trăng cũng là một nơi dịch cúm gia cầm lây lan ra 3 huyện Ngă Năm, Mỹ Xuyên và Thạnh Trị. Tuy vậy công tác tiêm pḥng trên đàn gia cầm thủy cầm đạt tỷ lệ cao như lời ông Nguyễn Hữu Minh, Chi cục phó Chi cục thú y Sóc Trăng:

“Tổng đàn vịt của Sóc Trăng 1.700.000 con bao gồm cả vịt chạy đồng và nuôi nhỏ lẻ trong dân. Riêng Sóc Trăng tiêm pḥng đợt 2/2007 tỷ lệ tiêm pḥng cho đàn vịt hầu như đạt 100%.”

Theo trang mạng Agroviet, Cục Trưởng Thú Y Bùi Quang Anh cho rằng các biện pháp quyết liệt pḥng chống dịch bệnh, giám sát vận chuyển đă được Bộ NN-PTNT chỉ đạo thực hiện. Công tác thông tin tuyên truyền cũng được đẩy mạnh để người dân đủ nhận thức về diễn biến dịch bệnh. Bộ cũng chỉ đạo tổ chức tiêm pḥng vắc xin có hiệu quả hơn. Giám sát chặt chẽ t́nh trạng giết mổ gia cầm để hạn chế tối đa việc lây sang người.

Chính con người là phải tự bảo vệ họ, chúng tôi lấy làm ngạc nhiên và không vui, khi mà trong mấy năm xảy ra dịch cúm gia cầm kể cả trên người, thế nhưng mà bây giờ vẫn có người c̣n ăn gia cầm ốm chết.

TS Ông Hoàng Văn Năm

Chúng tôi xin trích nhận định của ông Hoàng Văn Năm, Cục Phó Cục Thú Y về vấn đề liên quan:

“Chính con người là phải tự bảo vệ họ, chúng tôi lấy làm ngạc nhiên và không vui, khi mà trong mấy năm xảy ra dịch cúm gia cầm kể cả trên người, thế nhưng mà bây giờ vẫn có người c̣n ăn gia cầm ốm chết, các phương tiện thông tin đại chúng báo cáo như thế.

Vậy th́ trách nhiệm ấy thuộc về ai? Đấy là một vấn đề tôi nghĩ là của toàn xă hội, hoặc chính từ người dân mà từng người dân chúng tôi không quản. Câu chuyện này nan giải, nhưng phải nói rằng phần lớn người dân đă có những chuyển biến về mặt nhận thức rất tốt. Nhưng đâu đó vẫn c̣n những hiện tượng như quí vị đă biết, điều ấy không tránh khỏi được.”

LHQ báo động

Trong cuộc họp trực tuyến ngày 26/2 ở Hà Nội, theo tường thuật của báo chí, Phó thủ tướng Nguyễn Sinh Hùng nhấn mạnh, dịch bệnh không chỉ tác động tới sản xuất mà c̣n tác động tới đời sống xă hội và tính mạng người dân.

Ông Nguyễn Sinh Hùng đề nghị nâng cao tinh thần trách nhiệm của các ngành liên quan như nông nghiệp và y tế, cũng như vấn đề trách nhiệm của chính quyền địa phương từ cấp tỉnh xuống tới huyện xă thôn bản. Phó thủ tướng Nguyễn Sinh Hùng chỉ đạo nỗ lực kiểm soát t́nh h́nh ngăn chặn không để dịch lây lan ra diện rộng.

Hiện nay dịch cúm gia cầm đă lan ra 11 tỉnh ở cả ba miền đất nước, tuy rằng đồng bằng sông Cửu Long là nghiêm trọng nhất. Trong t́nh h́nh kinh tế suy giảm, cúm gia cầm đă tác động nhanh tới thị trường gia cầm. Ông Phạm Văn Minh giám đốc công ty Phú An Sinh TPHCM kinh doanh giết mổ gia cầm nhận định:

“Cúm gia cầm ở VN chưa không chế được, nên cứ mỗi khi dịch bùng phát th́ nó đều ít nhiều ảnh hưởng tới thị trường tiêu thụ gia cầm. Nói chung t́nh h́nh người chăn nuôi, hiện nay giá gà đang xuống rất nhiều, gà thả vườn trước tết 45 ngàn/kg th́ nay chỉ c̣n 23 tới 25 ngàn thôi, gà công nghiệp c̣n 22 ngàn trước Tết là 28 ngàn/kg giá gà lông xuất chuồng. Như vậy người chăn nuôi đang đối diện việc bán dưới giá thành.”

Không phải ngẫu nhiên, văn pḥng Y Tế Thế Giới và Lương Nông Quốc Tế đồng thanh kêu gọi Việt Nam, phải cảnh giác hơn nữa trong công tác pḥng chống dịch bệnh. Trước Tết, Trưởng đại diện của WHO ở Hà Nội đă gióng tiếng chuông báo động. Nay TS Jean Marc Olivé một lần nữa nâng cao cấp độ cảnh báo của ḿnh về t́nh h́nh dịch cúm gia cầm tại VN.

Cúm gia cầm luôn là một mối đe dọa đối với con người và gia cầm suốt mọi thời gian trong năm, tuy nhiên kinh nghiệm ở VN cho thấy rằng mối đe dọa này là nguy hiểm nhất tại thời điểm hiện nay trong năm.

TS Jean Marc Olivé

Tiền Phong Online trích lời TS Jean Marc Olivé nói rằng: “cúm gia cầm luôn là một mối đe dọa đối với con người và gia cầm suốt mọi thời gian trong năm, tuy nhiên kinh nghiệm ở VN cho thấy rằng mối đe dọa này là nguy hiểm nhất tại thời điểm hiện nay trong năm.”

Trưởng đại diện WHO c̣n nhấn mạnh rằng: “một khả năng có thực rằng virút sẽ biến thể và trở nên dễ dàng lây truyền từ người sang người. Nếu điều này xảy ra, mọi người có thể chứng kiến sự khởi đầu một đại dịch mới của bệnh cúm.”

Vẫn theo Tiền Phong Online, Trưởng Đại Diện Lương Nông Quốc Tế TS Andrew Speedy đưa ra khuyến cáo cho chính phủ VN rằng: “Các ngành y tế công cộng và thú y cần hợp tác chặt chẽ để giảm thiểu các mối đe dọa hiện tại về cúm gia cầm và các bệnh khác từ động vật lây truyền sang người.”

Thưa quí thính giả pḥng chống dịch cúm gia cầm ở VN chỉ cần thực hiện chặt chẽ một số biện pháp về chăn nuôi an toàn sinh học, tiêm pḥng vắc xin, tuân hành kiểm dịch kiểm soát vận chuyển, tổ chức giết mổ tập trung và phân phối.

C̣n ở người tiêu dùng th́ không mua gia cầm c̣n sống, không tự giết mổ, chỉ mua sản phẩm có nguồn gốc có dấu kiểm dịch, ăn thịt gia cầm đă nấu chín. Chừng ấy biện pháp thật là đơn giản, nhưng lại chưa thể thực hiện chặt chẽ và áp dụng nghiêm chỉnh.

Thực tế là cộng đồng như chấp nhận sống chung với dịch cúm gia cầm trong ṿng 6 năm qua, hậu quả là có 109 người lây nhiễm H5N1 trong đó 54 người tử vong. Về thiệt hại kinh tế chăn nuôi khoảng gần 50 triệu gia cầm chết hoặc buộc phải tiêu hủy.

 

Nam Nguyên, phóng viên đài RFA

 
  Nguồn .rfa.org/vietnamese