Đường Khánh Lê - Lâm Đồng
 
Thứ năm, ngày 12/3/2009
 
 
medium_vn_120309_duongkhanhle_1.JPG

Đường Khánh Lê-Lâm Đồng uốn quanh rừng khu vực rừng nguyên sinh Bidoup-Núi Bà.

medium_vn_120309_duongkhanhle_2.JPG

Một khoảnh rừng nguyên sinh bị phá trụi khi làm đường Khánh Lê-Lâm Đồng.

medium_vn_120309_duongkhanhle_3.JPG

Người Chil ở Lạc Dương-Lâm Đồng đang khai thác quặng thiếc theo kiểu thủ công.

 
 

 

Bài và h́nh: Ngô Thanh Tú

Tôi là một người thích du ngoạn những vùng c̣n hoang sơ, chưa bị du lịch thương mại hóa làm mất đi vẻ đẹp của thiên nhiên và biến dạng nhân cách những con người vốn hiền lành chất phác. Do tư duy hạn hẹp, cách quản lư thiếu viễn kiến, kinh doanh du lịch theo kiểu “ăn xổi, ở th́”, cũng như những rào cản v́ chính trị, việc khám phá, t́m hiểu những vùng đất “thâm sơn, cùng cốc” ở Việt Nam bị hạn chế rất nhiều.

Từ năm 2001, khi những cuộc bạo động của nhiều sắc tộc thiểu số ở Tây Nguyên nổ ra, việc đi lại, thăm thú các thắng cảnh c̣n hoang sơ và tập trung nhiều người thiểu số trở nên hết sức khó khăn. Chính quyền địa phương t́m đủ cách ngăn chặn người lạ mặt đến những bản làng có người thiểu số sinh sống. Đó là chưa nói những đồn, bót mới lập ra nhằm kiểm soát sự sự đi lại, hạn chế sự tiếp xúc giữa người Kinh với người bản địa, nhằm “bảo đảm an ninh quốc pḥng”.

Tuy vậy, tôi vẫn cố gắng đi, t́m và chiêm ngưỡng vẻ đẹp của thiên nhiên. Một trong những chuyến đi khiến tôi cảm thấy ngây ngất là lần theo cung đường mới có tên Khánh Lê-Lâm Đồng. nối từ thành cổ Diên Khánh, thuộc huyện Diên Khánh, tỉnh Khánh Ḥa đến thành phố Đà Lạt, tỉnh Lâm Đồng. Con đường này dài khoảng 130 km, bắt đầu được sử dụng trong khoảng hơn một năm nay. Muốn đi hết con đường này sẽ mất khoảng trên 3 tiếng.

Đường Khánh Lê-Lâm Đồng đi xuyên qua rừng Bidoup-Núi Bà, cao độ khoảng 1,600m so với mặt nước biển, và thảm thực vật vô cùng phong phú, đa dạng.

Tôi thực sự ngạc nhiên trước những loại lá cây đủ màu sắc vốn được tưởng rằng chỉ có thể thấy ở những quốc gia ôn đới.

Thiên nhiên vốn hoang sơ nhưng đang bị con người làm cho biến dạng sau khi khai phá rừng Bidoup-Núi Bà để mở đường từ Khánh Ḥa lên Đà Lạt. Để làm con đường này, người ta đă chặt bỏ hàng vạn cây cổ thụ, tác động rất lớn đến sự nguyên vẹn cần thiết của một khu rừng nguyên sinh.

Sự mất mát không chỉ về tài nguyên rừng mà c̣n cả ở con người. Từ khi khởi công đến lúc hoàn thành, đường Khánh Lê-Lâm Đồng làm 11 công nhân thiệt mạng do núi lở vào đêm 23 tháng 8 năm 2005 và người ta đă lập một cái am tưởng niệm họ.

Đường Khánh Lê-Lâm Đồng được hai nhà thầu thi công. Đoạn từ Khánh Vĩnh đến trạm kiểm lâm Núi Bà-Bidoup do tỉnh Khánh Ḥa chịu trách nhiệm. Đoạn c̣n lại thuộc một doanh nghiệp thuộc Bộ Quốc Pḥng. Cũng v́ vậy, đoạn thuộc phạm vi trách nhiệm của tỉnh Khánh Ḥa th́ rộng và tốt, đoạn c̣n lại do Bộ Quốc Pḥng đảm trách thi công th́ chất lượng tệ hơn.

Trên đường Khánh Lê-Lâm Đồng, có một đoạn dài khoảng 11km, được sửa đi, sửa lại nhiều lần vẫn không khá, xe cộ lưu thông qua đây gặp khá nhiều khó khăn, nhất là vào những ngày có mưa.

Cần phải nói thêm là tất cả những công tŕnh giao thông ở khu vực Tây Nguyên đều được giao cho các công ty của Bộ Quốc Pḥng thi công, không công ty tư nhân nào được dự thầu những công tŕnh này. Tuy Bộ Quốc Pḥng cũng có thanh tra, giám sát nhưng v́ tính “độc lập” rất cao nên có tiêu cực trong quá tŕnh thi công th́ chính quyền các địa phương cũng chẳng thể làm ǵ.

Đi dọc đường Khánh Lê-Lâm Đồng, có thể t́m hiểu cuộc sống của những sắc dân thiểu số cư trú ở vùng này. Đó là người Raglay (c̣n có những tên gọi khác là Noana, La Vang) ở huyện Khánh Vĩnh, tỉnh Khánh Ḥa, người Chil ở huyện Lạc Dương, tỉnh Lâm Đồng.

Cuộc sống của người Raglay thiếu thốn mọi thứ từ vật chất đến tinh thần. Ở đâu cũng có thể gặp những đứa bé nhem nhuốc, áo quần rách nát, những ngôi nhà bằng bê tông do chính quyền bỏ tiền xây dựng nhưng bên trong trống hoác.

Người Raglay được nhiều người biết nhờ cây đàn Chapi nhưng ở huyện Khánh Vĩnh, Khánh Sơn, không c̣n thấy bóng dáng cây đàn này trong các ngôi làng của người Raglay. Những lễ hội giống các sắc tộc khác như: Ê đê, Chàm, Chu Ru,... mà ngôn ngữ vốn cùng ngữ hệ Mă Lai đa đảo như họ cũng không c̣n. Bây giờ, Tết của người Raglay là Tết Nguyên Đán như người Kinh. Trong sinh hoạt, họ mặc áo và quần hai ống như người Kinh, hát những bài hát của người Kinh, ăn thức ăn như người Kinh, uống rượu do người Kinh nấu... và điều duy nhất giúp nhận biết họ là người Raglay chỉ nhờ nhân dáng: da sậm màu, vóc người nhỏ bé và sự sợ hăi hiện rơ trên mặt khi tiếp xúc với người Kinh. Sự thành công trong đồng hóa rất rơ!

Ranh giới giữa tỉnh Khánh Ḥa và tỉnh Lâm Đồng trên đường Khánh Lê-Lâm Đồng là trạm kiểm lâm Bidoup-Núi Bà. Từ chỗ này, chỉ cần đổ dốc là đến Dalat. Đây chính là nơi cao nhất của con đường, cao hơn cả Dalat (vốn có cao độ chỉ 1500m so với mặt nước biển). Cũng từ chỗ này, đi thêm khoảng 30km nữa sẽ gặp những làng của người Chil. Người Chil là một nhóm nhỏ của người K'ho, sống chủ yếu ở huyện Lạc Dương, tỉnh Lâm Đồng.

Trồng trọt, chăn nuôi là sinh kế chính của người Chil tại đây. Bên cạnh đó, họ c̣n thêu hàng thổ cẩm để bán cho khách.

Đoạn đường gần xă Đa Nhim, thuộc khu vực giáp thủy điện Đa Nhim Thượng, bên cạnh những con suối nhỏ, có rất nhiều người Chil và người Kinh khai thác thiếc theo kiểu thủ công làm những con suối trở nên đục ngàu.

Khánh Ḥa chỉ có mưa vào tháng 11, 12 hàng năm, nên có thể đi thám hiểm bằng xe hai bánh gắn máy trên con đường này trong những tháng c̣n lại. Tuy nhiên v́ đường mới làm, khả năng lở núi rất lớn. Mùa thích hợp nhất để đi du lịch là sau Tết Âm Lịch đến khoảng tháng 9 Âm Lịch. Song bạn nên đi vào dịp sau Tết để có thể thấy được cảnh sắc tuyệt vời hai bên đường.

 
 

 

Nguồn nguoi-viet.com