Vụ kiện truyền thông: “Con kiến đi kiện củ khoai”

2009-02-18

Vụ kiện truyền thông trong nước bóp méo sự thật do các giáo dân Thái Hà khởi xướng đang thu hút sự quan tâm từ công luận, nhất là những người ủng hộ lẽ phải.

Photo courtesy Vietcatholic

Giáo dân Thái Thanh Hải và Luật Sư Lê Trần Luật

Người ta đặc biệt chú ư vụ này không chỉ v́ đây là vụ kiện hiếm thấy tại Việt Nam, không chỉ để chờ đợi kết cục như thế nào, mà quan trọng là để xem phản ứng của chính quyền ra sao trước đ̣i hỏi công lư của người dân.
 

 

Con đường khiếu kiện của các giáo dân Thái Hà quả thật nhiều gian nan. Đơn thư của họ bị toà án hồi đi hồi lại, các cuộc hẹn với cơ quan hữu trách đáo hạn lại bị dời tới dời lui, gây không ít trở ngại và phiền toái cho người khiếu nại.
 

 

 

Thủ tục phức tạp quan liêu rườm rà

Con đường khiếu kiện của các giáo dân Thái Hà quả thật nhiều gian nan. Đơn thư của họ bị toà án hồi đi hồi lại, các cuộc hẹn với cơ quan hữu trách đáo hạn lại bị dời tới dời lui, gây không ít trở ngại và phiền toái cho người khiếu nại.

Sáng  thứ năm tuần trước, ngày 12/2, đơn kiện kênh VTV1 đài truyền h́nh Việt Nam bị toà án quận Ba Đ́nh trả lại, yêu cầu phải nêu rơ nội dung cần cải chính kèm theo kư nhận của phía bị đơn, y hệt như đề nghị từ toà án quận Hoàn Kiếm đối với đơn kiện báo Hà Nội Mới của các giáo dân. Ngay hôm sau, các giáo dân kéo đến đài truyền h́nh để hoàn tất thủ tục theo yêu cầu của toà, nhưng rốt cuộc họ phải quay về tay không v́ một lư do quen thuộc: lănh đạo đi vắng. Đầu tuần này, mọi người trở lại theo như được hẹn.

Bà Ngô Thị Dung, một trong hai người đứng đơn kiện thuật lại: 

Hôm qua tôi và bà Việt lại lên đài truyền h́nh Việt Nam. Họ chỉ mới bắt đầu nhận đơn thư. Đầu tiên họ cũng ṿng vo, đùn dẩy, tức là không nhận đấy,  sau mới chịu nhận đơn và ghi cho ḿnh cái biên nhận là đă nhận đơn khiếu kiện của ḿnh, nhưng chưa thấy nói năng ǵ về ngày giờ hồi âm. Chưa thấy nói năng ǵ.”

 

Hôm qua tôi và bà Việt lại lên đài truyền h́nh Việt Nam. Họ chỉ mới bắt đầu nhận đơn thư. Đầu tiên họ cũng ṿng vo, đùn dẩy, tức là không nhận đấy,  sau mới chịu nhận đơn và ghi cho ḿnh cái biên nhận là đă nhận đơn khiếu kiện của ḿnh, nhưng chưa thấy nói năng ǵ về ngày giờ hồi âm.
 
Bà Ngô Thị Dung
 

 

 

Luật sư Lê Trần Luật, đại diện pháp lư của các giáo dân, tiếp lời:

Chiếu theo luật th́ họ có 10 ngày sau khi ghi biên nhận nhận đơn để đăng cải chính hay không. Không th́ ḿnh sẽ khởi kiện.”

Về phía báo Hà Nội Mới, sau khi các giáo dân hoàn tất thủ tục đúng yêu cầu của toà án, tức xác định rơ nội dung đề nghị cải chính và được phía bị đơn kư nhận yêu cầu này, họ cảm thấy nhẹ nhơm v́ tưởng rằng trong ṿng thời gian luật định, phía bị đơn sẽ có câu trả lời dứt khoát. Đến hẹn họ đến th́ được báo là phải chờ lănh đạo họp với Ban tuyên giáo thành uỷ mới có hướng giải quyết. Những tưởng sau cuộc họp đó th́ các giáo dân sẽ được hồi đáp dứt khoát từ giới hữu trách. Thế nhưng thay v́ trả lời giải quyết hay không, cuối tuần trước, toà soạn lại yêu cầu luật sư Lê Trần Luật cung cấp số liên lạc trực tiếp của hai đương đơn, với lư do toà báo muốn gặp trao đổi riêng với họ. Đến thứ hai đầu tuần này, chỉ có một trong hai đương đơn là bà Nguyễn Thị Việt nhận được giấy mời từ báo Hà Nội Mới, hẹn gặp lúc 14 giờ ngày thứ năm 19/2. Nội dung cuộc gặp không được thông báo, và người sẽ tiếp xúc cũng không được nêu rơ.

Trao đổi với chúng tôi, bà Nguyễn Thị Việt cho biết hồi đáp của bà với báo Hà Nội Mới sau khi nhận được thư mời:

“Tôi đă gửi thư cho báo Hà Nội Mới nêu lên 3 yêu cầu. Thứ nhất là tôi muốn biết nội dung cuộc gặp mặt. Thứ hai, tôi muốn bà Ngô Thị Dung, người đồng đứng đơn kiện với tôi, cùng có mặt trong buổi gặp này. Thứ ba, v́ hiện nay tôi đă có luật sư riêng, nên để đảm bảo quyền lời cho tôi, tôi muốn Hà Nội Mới phải mời cả luật sư của tôi đến. Để xem họ hồi âm tôi như thế nào th́ tôi mới tính.”
 

 

“Việc từ chối  luật sư là một hành động mờ ám. Nếu một việc minh bạch th́ có luật sư càng tốt, v́ trên nguyên tắc khi đương đơn đă có luật sư th́ trong một cuộc thương lượng làm việc như thế phải có mặt luật sư. Hôm trước tôi đă đến đó một lần, ông Phó tổng biên tập, sau khi kiểm tra giấy tờ luật sư của tôi xong, cũng bảo tôi ra ngoài để ông trao đổi riêng với các đương sự
 
Luật sư Lê Trần Luật
 

 

 

Luật sư Lê Trần Luật nhận xét rằng hành động của báo Hà Nội Mới không cho phép người đại diện pháp lư của đương đơn tham dự buổi làm việc này là một sự thiếu minh bạch khó hiểu:

“Việc từ chối  luật sư là một hành động mờ ám. Nếu một việc minh bạch th́ có luật sư càng tốt, v́ trên nguyên tắc khi đương đơn đă có luật sư th́ trong một cuộc thương lượng làm việc như thế phải có mặt luật sư. Hôm trước tôi đă đến đó một lần, ông Phó tổng biên tập, sau khi kiểm tra giấy tờ luật sư của tôi xong, cũng bảo tôi ra ngoài để ông trao đổi riêng với các đương sự. Rơ ràng cách hành xử của báo Hà Nội chứng tỏ họ báo Hà Nội Mới và chính quyền đang lúng túng. Thật ra, nếu ḿnh đăng tin sai th́ cải chính thôi, c̣n nghĩ rằng ḿnh làm đúng th́ cứ trả lời dứt khoát là không cải chính thế thôi.  Đằng này họ cứ mời ḷng ṿng tới lui, rồi từ chối không cho luật sư tham gia, thể hiện họ muốn giải quyết theo hướng khiến cho các đương sự buông vụ này đi.”

Mục đích làm nản ḷng hầu bỏ cuộc

Liệu phương thức dằng co này có khiến những người đấu tranh đ̣i hỏi công lư phải chùn chân mỏi gối, nản ḷng bỏ cuộc? Luật sư Luật khẳng định:
 

 

 “Họ dùng dằng như thế không làm chúng tôi nghĩ lại mà càng khiến cho chúng tôi quưêt tâm làm sáng tỏ vụ việc, chưa kể rằng chúng tôi chắc chắn sẽ kiện tất cả các báo đài c̣n lại. Tôi tin chắc vụ kiện này ḿnh sẽ thắng 100%. Tất cả diễn biến phiên toà, chúng tôi có ghi âm, có nhiều nhân chứng lẫn h́nh ảnh nữa.”
 

Luật sư Lê Trần Luật 

 

Họ dùng dằng như thế không làm chúng tôi nghĩ lại mà càng khiến cho chúng tôi quưêt tâm làm sáng tỏ vụ việc, chưa kể rằng chúng tôi chắc chắn sẽ kiện tất cả các báo đài c̣n lại. Tôi tin chắc vụ kiện này ḿnh sẽ thắng 100%. Tất cả diễn biến phiên toà, chúng tôi có ghi âm, có nhiều nhân chứng lẫn h́nh ảnh nữa.”

Tại Việt Nam, nơi truyền thông chỉ đựoc phép thông tin theo chỉ đạo nhà nước, th́ ai cũng hiểu vụ kiện hiếm hoi này chẳng khác ǵ hành tŕnh của “con kiến đi kiện củ khoai”. Thế nhưng v́ sao “con kiến” vẫn cương quyết tự tin theo đuổi đến cùng? Luật sư đại diện cho các giáo dân giải thích: 

Chúng ta muốn truyền thông khách quan,  muốn nhà cầm quyền phải đưa tin trung thực, th́ chúng ta phải đấu tranh. Khi đấu tranh chúng ta ắt phải gặp khó khăn, nhưng tôi nghĩ khó khăn không phải là những cản trở khiến ḿnh không làm đựơc. C̣n tính hiệu quả hay không, tôi cho rằng hiệu quả không nằm ở chỗ họ cải chính hay không, hoặc chúng tôi thắng kiện hay không, mà hiệu quả ở đây chính là sự tác động đối với xă hội. Chúng ta cần phải làm một lần để truyền thông của nhà độc tài biết rằng vấn đề không phải đơn giản như họ nghĩ rằng họ muốn bôi bác ai, xuyên tạc thế nào cũng đựơc. Chúng tôi muốn công luận biết rằng truyền thông phải khách quan chứ không phải là công cụ để nhà cầm quyền có thể cai trị người dân.”

Ngay sau phiên sơ thẩm kết thúc ngày 8/12 vừa qua với các bản án treo dành cho 8 giáo dân, tất cả báo đài trong nước đều loan tin rằng tại toà các giáo dân đă “cúi đầu nhận tội” và “xin khoan hồng” của nhà nước, khiến các đương sự bất b́nh khởi kiện.

 

 
  Nguồn rfa.org/vietnamese